Theun de Vries – Het hoofd van Haydn

Als 12 jaar na de dood van zijn hofcomponist Haydn vorst Esterhasy het lichaam van de componist in Eisenstadt wil herbegraven blijkt er wel een skelet te zijn maar geen hoofd. De rechergeur Gindely krijgt de opdracht te achterhalen wat er gebeurd is en komt een wonderlijk gezelschap van schedelonderzoekers op het spoor; Een soort übermensch-rascisten avant la lettre die opereren onder de dekmantel van een een muziekgenootschap.
Wanneer het Gindely gelukt lijkt om het mysterie te achterhalen en mensen te laten arresteren wordt de hele zaak in de doofpot gedaan. G. is enorm gefrustreerd waar hij overheen komt tijdens een concert waarbij 4 kwartetten uit Op.76 worden gespeeld.
Het boek sluit af met een brief van na 1954 waarin de ene musicoloog de andere vertelt hoe het nu verder is gegaan met dat hoofd van Haydn en dat het pas in 1954 is herenigd met de andere botten in Eisenstadt (Esterhasy dacht destijds het hoofd te hebben gekocht van een van de schedelspecialisten, maar was zonder dat hij dat ooit heeft geweten bedrogen).

Ik vond dit een mooi boek. Deels een detective met een heldere plot, maar toch ook weer meer dan dat. Belangrijke signalen:
1. Het gevaar van rascistische theoriën
2. De goede invloed die muziek kan hebben (zeker die van Haydn)

Vraag die blijft; wat is er nu allemaal waar van dit verhaal. Afgaande op andere romans van de Vries zou dat meer kunnen zijn dan op het eerste gezicht lijkt…

Zo kwam ik op de site van Radio2 dit verhaal tegen dat in grote lijnen lijkt op dat van Theun de Vries..:
Op 8 november 1820 heeft men het lichaam opgegraven van Joseph Haydn. De componist was gestorven in 1809, op het moment dat Wenen werd belegerd door Napoleon. Hij was toen raprap begraven. De Weense prins Esterhazy wou hem in een passend graf leggen, in de kerk van Maria Einsiedl in Eisenstadt. Tot hun grote verbazing ontdekten de grafdelvers dat het hoofd van Haydn ontbrak. Wat was er gebeurd? Aan het begin van de negentiende eeuw was men er vast van overtuigd dat je allerlei karaktereigenschappen kan aflezen uit de bouw van iemands hoofd. Frenologie heet die wetenschap. Een zekere Johann Peter, amateur frenoloog, heeft in 1809 de grafdelver omgekocht. In ruil voor geld kon die het hoofd van Haydn wel bezorgen. Johann Peter onderzocht de schedel en bezorgde hem vervolgens aan een zekere meneer Rosenbaum, secretaris van prins Esterazy. Die bewaarde de schedel in een zwarthouten koffertje gevoerd met witte zijde, naar verluidt onder zijn bed. In een andere versie van het verhaal zat de schedel in een glazen kistje en stelde mevrouw Rosenbaum het tentoon als ze vrienden ontving op huisconcertjes. Om maar te zeggen: een rocambolesk verhaal waarvan het moeilijk is de ware toedracht te vinden. Eén ding is zeker: tot diep in de twintigste eeuw heeft de dode Haydn het zonder hoofd moeten stellen. Pas in 1954 werd er een schedel in het graf gelegd. En zelfs nu is het nog niet helemaal zeker of het de juiste schedel is, want er wordt gefluisterd dat Rosenbaum, toen hij niet anders meer kon dan de schedel teruggeven, een ander hoofd heeft bezorgd. Dat lijkt onwaarschijnlijk, maar in amateurfrenologische kringen is het niet ongebruikelijk dat men verschillende mensenschedels in huis heeft..

Overigens is er in 1992 door Sylvia Liefrink voor de Tros een hoorspel van deze roman gemaakt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s