M. Swaertreger – WA Man

img_0393

Van deze novelle van Theun de Vries heb ik een exemplaar waarvan achterin staat: WA- MAN, Novelle door M. Swaertreger, werd in 1944 in het verborgene gedrukt voor de Uitgeverij DE DOEZENDE DAR.
De nog degelijk aan elkaar zittende katernen zijn los gekomen van het kaftje, maar dat heeft me niet belet om het te lezen.
De novelle gaat over Frans Dijkgraaf, zoon van een armoedig kruideniersgezin aan de rand van de jordaan te Amsterdam. In de jaren voor de oorlog is hij scholier. Na een opstand in de jordaan krijgt hij een hekel aan joden en armen. Via via komt hij in contact met een soort NSB -ers en al snel groeit hij er in en gaat hij trainen om bij de WA te gaan. Het staat er bol van de fascistische retoriek. Door opmerkingen van een van de anderen gaat hij twijfelen zonder de beweging te verlaten.
Dan breekt de oorlog uit en moet hij mee om acties te ondernemen. Eigenlijk wil hij dat niet meer. Het boekje eindigt met dat hij weer terugkeert bij zijn ouders die ondertussen behoorlijk afstand van hem hadden genomen.

Dit is echt een prachtig boekje waarin niet heel veel spannends gebeurt; we volgen de zieleroerselen richting het nazisme en er vanaf.

Dan ruim vijf jaar later een toevoeging afkomstig uit de biografie van van Galen (Aspekt, 2011): ‘Toen die [Lubberhuizen] hem er op attent maakte dat er geen schrijversnaam op stond bedacht de Vries ter plekke de passende schuilnaam M. Swaertveger, een middeleeuwse benaming voor wapensmid...WA man verscheen die zomer als gevolg van een zetfout met de betekenisloze naam Swaertreger (473-474).’ En dan verderop op p.474: ‘Lubberhuizen heeft voor de uitgave van WA- man niet de uitgeversnaam De Bezige Bij gebruikt, maar de eenmalige variant De Doezende Dar‘. Lubberhuizen was in het uitgeverswerk gekomen door de publicatie van geschriften om geld in te zamelen voor de illigale opvang van Joodse kinderen en wilde na de oorlog De Bezige Bij als coöperatieve uitgevrij echt van start laten gaan.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s