Lion Feuchtwanger – Jud Süss

Van deze roman die in 1925 is uitgekomen heb ik hier twee edities liggen en ik heb ze ook door elkaar gelezen. De eerste is de Duitse uitgave van Forum uit 1939. Voorin staat te lezen: Die FORUM- Bücher werden gemeinschaftlich erausgegeben von den Verlagen Bermann-Fischer, Stockholm; Allert de Lange, Amsterdam; Querido, Amsterdam. En dan, Copyright 1931 by Th. Knaur Nachf. Verlag, Berlin. Druck: N.V. Drukkerij v/h L.E. Bosch & Zoon, Utrecht.
Het andere boek is een Nederlandse vertaling, ook uit 1939 en uitgegeven door de Arbeiderspers te Amsterdam. Het is de vierde druk. Er staat bij: ‘Vertaald en voor deze editie nog eens extra nagezien door Victor E. van Vriesland.

Het is een roman over macht en misbruik, maar ook over jodendom en assimilatie. Süss komt min of meer in dienst van de nieuwe Hertog en heeft zo het financieel beheer van het hertogdom in handen en knijpt zo namens de Hertog de bevolking aardig af en zorgt dat er voor de Hertog én voor hemzelf genoeg vrouwen zijn.
Door toeval komt de Hertog de dochter van Süss tegen die teruggetrokken in het bos leeft en is opgevoed door een oom die in de Kaballah zit. De Hertog wil het meisje aanranden en ze vlucht het dak op, valt er af en is dood.
Süss komt erachter en wreekt zich door in dienst te blijven en ondertussen het land over de kop te jagen. Ondertussen heeft hij er wel steeds voor gekozen om als Jood bekend te blijven terwijl zijn broer ooit Katholiek is geworden.
Op zeker moment heeft de Hertog een soort staatsgreep georganiseerd en hij sterft. Süss laat zich gevangennemen en wordt uiteindelijk opgehangen.
Het is een roman van zo’n vijfhonderd pagina’s die rustig en mooi geschreven voortgaat. Boeiend hoe de schrijver in 1925 in een sfeer van opkomend antisemitisme dit door zo’n historische roman aan de orde heeft gesteld.

Wat ik rondsnuffelend op internet pas ontdekte toen ik al halverwege het boek was, is dat er in 1940 een propagandafilm is gemaakt op initiatief van Goebbels met de titel: Jud Süss. Het is een film die het anitsemitisme heeft aangewakkerd – dat was nu juist ook de bedoeling geweest – en in een aantal landen nog steeds verboden is. De film is deels op het boek gebaseerd.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s