David Bronsen: Joseph Roth; eine Biographie

Image

Dit boek is voor het eerst in 1974 bij Kiepenheuer Verlag & Witsch in Keulen uitgegeven. Mijn versie is van DTV uit 1981 (München). Een wat belegen biografie misschien, maar ja, van Joseph Roth verschijnt er waarschijnlijk niet om de haverklap een uitgebreide levensbeschrijving. En dit is een grondige, het is een mooie waarin veel mensen aan het woord komen. Bovendien is het een heel toegankelijke biografie waardoor alles wat ik blobaal wist van Roth wat is verdiept. Ik ga hier niet de levensloop van Roth herhalen, dat is elders goed te vinden, maar noem een paar opmerkelijke zaken:

  • Roth had de neiging zijn eigen leven te mystificeren. Hij kwam uit Brody, uit Galicië wat bij zijn geboorte nog hoorde bij het Oostenrijks-Hongaarse rijk. Over zijn jeugd vertelde hij verschillende verhalen. Dat deed hij ook over zijn tijd in het leger tijdens WOI. Zo had hij de neiging om steeds maar verhalen op te hangen waardoor er een  wisselend en kaleidoscopisch beeld ontstond.
  • Roth was een Jood, maar niet nadrukkelijk religieus. In de jaren voor zijn dood heeft hij met de RK kerk gedweept, maar toch heeft hij zich daar niet echt in verdiept. Hij was wel heel afkerig van de Kerk van Luther omdat hij uiteindelijk een link zag tussen deze beweging in die van het Nationaal Socialisme.
  • Daarover gesproken; Roth had vroeg in de gaten dat het helemaal mis zou gaan met de Nazi’s aan de macht. Hij kon zich opwinden over mensen die het anders zagen en veel te lang in Duitsland bleven wonen.
  • Politiek gezien was Roth als twintiger een linkse journalist. Later veranderde dat en was hij over Stalin, Musolini en Hitler even radicaal: Het was ten diepste een en hetzelfde dictatoriale pot nat. In de jaren ’30 ging hij het Oostenrijks-Hongaarse rijk steeds meer als een ideaal zien. Niet om naar terug te keren, maar hij zag wel een goede wereld die voorbij was. Een wereld waarin volken en Joden een plek hadden. Hij heeft zich wel ingezet voor een terugkeer van het koningschap in Oostenrijk, maar dat kwam in een heel ander licht te staan met de Anschluss.
  • Roth leefde een reizend leven; woonde in hotels, heeft nadat zijn vrouw Friedl in een geticht was opgenomen met een paar verschillende vrouwen geleefd en schreef bij voorkeur in een café en nadat hij al een paar borrels op had. Hij moet een geweldig innemer geweest zijn en dat maakt hem voor mij minder sympathiek. Hij moet ook zeer onderhoudend en vrijgevig zijn geweest en dat maakt hem juist weer wel sympathiek.
  • Roth was chronisch in geldnood. De drank was natuurlijk niet gratis en hij gaf onverantwoordelijk veel weg. Daarnaast heeft hij ook nog pech en tegenslag gekend.
  • Het eerste deel van zijn schrijvende leven heeft Roth vooral als journalist gewerkt. Hij reisde door Europa en Rusland voor de Frankfuter Zeitung en andere bladen. Hij kon als een razende en scherp schrijven. Daar ben ik nog wel benieuwd naar; wie weet vallen er tweedehands delen van het verzameld werk te vinden…
  • De laatste jaren voor zijn dood op 27 mei 1939 te Parijs werd hij angstiger, harder en ging hij te meer schrijven om het schrijven. Schrijven en drinken hield hem op de been. Wat dat betreft zegt hij: ‘Und es handelt sich für mich darum: Nicht das leben zu verlängern, sondern den unmittelbaren Tod zu verhindern’ (blz. 561).
  • Rondsnuffelend op internet kwam ik nog een recentere biografie tegen, die uit 2009 geschreven door Wilhelm von Sternburg en uitgegeven door, jawel, Kiepenheuer, de uitgever die destijds een deel van Roth’s boeken heeft uitgegeven.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s