Revolte is leven; biografie van Theun de Vries – Jos Perry

Opnieuw een biografie van Theun de Vries gelezen. Wat is dat toch met mijn Theun de Vries- fascinatie? Het is geen briljante schrijver die een taal gebruikt die thuishoort in de negentiende eeuw en bovendien bleef hij een verstokt CPN lid toen weldenkende mensen de partij al lang en breed de rug toe hadden gekeerd.

Dat is waar dit boek nu juist grondig op ingaat. Die relatie tussen Theun de Vries en de Communistische Partij Nederland. Hij was lid geworden om zijn baan als bibliotheekmedewerker in Sneek vaarwel te kunnen zeggen en in Amsterdam voor een partij-orgaan te kunnen schrijven. Daarvóór was hij al wel overtuigd communist en Marxist.

Het boek laat zien hoe zijn overtuiging meeklinkt in zijn literaire werk. Wat ik niet wist was dat de partij zich ook daadwerkelijk bemoeide met zijn werk. Zo kreeg hij na afronding van het eerste deel van 1848 het advies om in de volgende delen de accenten wat te verleggen zodat de boodschap van de partij nog wat duidelijker zou kunnen doorklinken. Dit advies heeft hij gelukkig wel aan zijn laars gelapt.

Omdat de CPN innig verbonden was met de Sovjet-Unie kreeg Theun de Vries alle gelegenheid om dit land dat hem mateloos boeide te bezoeken. Aanvankelijk was hij  enorm enthousiast en leende hij zijn talent voor allerlei propaganda. Hij kwam ook in Tsjechoslowakije en na de oorlog in de DDR.

Toen Chroetsjov begin jaren ’50 afstand nam van Stalin ging er een golf van verbijstering door de CPN. Met de Hongaarse opstand van 1956 vond er een breekpunt plaats voor veel partijleden maar niet voor Theun de Vries die in de literaire wereld steeds meer alleen kwam te staan. Hij bleef met overtuiging de Sovjet-Unie steunen. Begin jaren ’60 was hij er weer eens en toen begon hij toch bezwaren te zien en dat was ook de laatste keer dat hij het land bezocht. Pas in 1971 heeft hij de CPN vaarwel gezegd zonder overigens zijn communistische veren af te schudden. Ondertussen kreeg hij wel meer waardering als schrijver en had hij in 1963 de P.C. Hoofd – prijs gekregen.

Als bekend heeft de Vries enorm veel geschreven. ‘Het meisje met het rode haar’ is natuurlijk heel bekend. Eerst was dat niet zo’n succes en werd het vooral in eigen kring gewaardeerd hoewel er daar inhoudelijke bedenkingen waren over wat details. Later werd het toch een bekender boek en werd het zelfs verfilmd met René Soutendijk. Hij heeft een aantal enorme pillen geschreven. Wat te denken van het al genoemde 1848? En ‘Februari’ of ‘Baron’. Zelf vond hij ‘Motet voor de Kardinaal’ het meest geslaagd.

Theun de Vries is als bekend heel oud geworden en is tot op hoge leeftijd blijven schrijven. Poëzie schreef hij zoals andere mensen dagboeken schreven en daarnaast maakte hij nog wat kortere romans zoals de ‘Bergreis’. Dit was ook de periode dat hij wat milder werd en terugkwam van zijn wel heel stramme houding in eerdere periodes.

Het is een lang leven, en toch wel een treurig leven. Deze man heeft gehunkerd naar literaire erkenning die hij vaak meer kreeg in de DDR en Tsjechoslowakije dan in eigen land. Wat zijn privé leven betreft is het opmerkelijk dat hij trouwde met Aaf Vernes. Voor de oorlog zijn ze gescheiden en na de oorlog zijn ze weer getrouwd. Tijdens die oorlog was de Vries een beetje betrokken geweest bij het verzet en in Kamp Amersfoort terecht gekomen. Hij is er met een list weer uitgehaald. Het boek maakt dan duidelijk hoe de bezetting en het verzet niet alleen bij Theun de Vries maar vooral ook in de CPN een grote rol blijft spelen.

Een geweldig boek; in 2013 uitgegeven door Ambo te Amsterdam.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s