Marcus Aurelius Antoninus – Overpeinzingen

IMG_0877

Die laatste achternaam hoor je eigenlijk nooit. Stel je zegt dat je ‘de Overpeinzingen’ van Antoninus aan het lezen bent dan zullen veel mensen denken dat je met iets zonderlings bezig bent. Ik ben bezig geweest met Marcus Aurelius, de keizer uit de tweede eeuw die in het Grieks een aantal opmerkingen schreef in de traditie van Seneca en Epictetus, die andere Romeinse vertegenwoordigers van de nieuwe Stoïcijnen.

Het is een zeer toegankelijk werkje waarbij ik regelmatig de ogen moest uitwrijven van verbazing. Heel vaak lijkt het een heel eigentijds werkje met opmerkingen als ‘in het nu’ leven. Is dit wat ze tegenwoordig ‘Mindfullness noemen? Zen- Bhoeddisme? Misschien is het niet voor niets dat de editie die ik las is uitgegeven door De Driehoek/Amsterdam in de Symposion Reeks. Het is een wat obscure niet- gedateerde uitgave waarvan ik het vermoeden heb dat-ie uit de jaren ’70 komt.

Het boek bestaat uit twaalf boeken wat helemaal geen dik boek oplevert. Zoals vaker bij oudere geschriften is er een indeling in boeken die naar ons begrip eerder hoofdstukken genoemd zouden kunnen worden. Elk boek bestaat uit genummerde paragrafen die soms een zin of een paar zinnen beslaat en soms anderhalve pagina. Inhoudelijk cirkelt de thematiek wat rond. Een aantal terugkerende thema’s:

  • Het verleden en de toekomst doen er niet zo toe; het heden wel en daarom moet het heden onze aandacht hebben
  • Deugden als rechtvaardigheid, eerlijkheid, zachtmoedigheid, vasthoudendheid,  oprechtheid en bescheidenheid
  • Bij een goed leven hoort een leven dat aandacht heeft voor de gemeenschap
  • Nadruk op soberheid en vooral ook tevredenheid
  • Wat andere mensen van je denken maakt niet uit; wat je van anderen denkt heb je in de hand
  • Rationaliteit is belangrijk en moet de leiding hebben over lichamelijkheid en emoties. ‘Ban verbeeldingen uit, beheers drift, beteugel begeerte, laat de rede u tot gids zijn’ (P.112.7)
  • Een mensenleven is maar iets heel kleins kijkend naar de tijd die eraan vooraf is gegaan en de tijd die erop volgt.
  • Ook de ‘groten der aarde’ zijn ooit gestorven; sommigen raken in de vergetelheid…
  • Doodgaan hoort erbij; in de natuur komt alles tot leven, raakt in verval en sterft op zeker moment.
  • Marcus Aurelius leeft met de romeinse goden, maar vertaald ook met iets als het lot waar hij zich niet tegen wil verzetten. Dat vond ik ook iets Zen-achtigs hebben. Meebewegen met het lot, zoiets spreekt er wel uit.
  • Steek geen energie in verwijten, ergernis of woede

Even rondkijkend op internet kreeg ik de indruk dat de ‘overpeinzingen’ vaak nogal somber gevonden worden. Dat herken ik helemaal niet. Ja, het gaat regelmatig over de dood en vrij optimistisch over het leven. Soms heb ik eerder de neiging om ze wat naïf te vinden. Hoe dan ook; ik vond het leerzaam om eindelijk eens kennis te maken met deze Keizer-filosoof zoals hij wel wordt genoemd en bovendien stonden er opmerkingen bij waar je na 18 eeuwen nog steeds wat mee kan.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s