David van Reybrouck – Congo

Heb het Congoboek ondergaan, het is me voorgelezen en dat was een heel project. De monniken van Slangenburg lezen als zwijgende Benedictijnen voor tijdens de maaltijd. Elke dag gaat dat voort en zo nemen ze heel wat tot zich. Theologie, filosofie en geschiedenis. Toen één van de jongere monniken theologie ging studeren bleek dat een eitje te zijn; hij had immers al zoveel ‘gelezen’ tijdens die sobere maaltijden in het refter van Slangenburg. Daar moest ik aan denken toen we hier voor het eerst op vergelijkbare wijze een informatief boek uit hadden. En we hebben de smaak te pakken.

Eerst over de stijl. Die is als in een documentaire. Van Reybroek wisselt gesprekken, ontmoetingen en stukjes reisverslag af met het verhaal van de geschiedenis van Congo. In die zin is de aanpak vergelijkbaar met die van Geert Mak, wat het boek leesbaar maakt en veel ruimte geeft aan verschillende stemmen.

Het boek begint zo’n beetje met de komst van Stanley die de Congo per schip afvoer. De jaren erna werden er missieposten gesticht. In België was de jonge koning Leopold II gefascineerd door centraal Africa en op wonderbaarlijke wijze wist hij grote delen land in bezit te krijgen. Zo ontstond in 1885 de Congo-vrijstaat. Congo was toen nog geen Belgische kolonie, maar een uit de hand gelopen wingewest van de Koning van België. Vanaf 1909 werd Congo wel een Belgische kolonie wat de situatie wel wat verbeterde, want het ging in de Leopoldtijd om het leegroven van het land. Daarin is ondertussen niet veel veranderd behalve in het feit dat het aanvankelijk ging om rubber en nu om koper, coltan en andere bijzondere metalen. De Belgische tijd was een tijd van vriendelijke onderdrukking, discriminatie en uitbuiting. Eind jaren ’50 werd duidelijk dat daar een eind aan zou komen. Men dacht aan een geleidelijk proces, maar daar is niets van terecht gekomen. Hals over kop werd in 1960 de republiek uitgeroepen met aanvankelijk Lumumba als belangrijke man. Nadat hij is vermoord en na een periode van chaos werd de legerman Mobutu de president en de soms wrede dictator. Het land verviel in een door vriendjespolitiek vergiftigde rommeligheid waardoor het geld aan alle kanten wegstroomde maar niet voor de opbouw van een staat. In de jaren `90 vond de genocide in buurland(je) Rwanda plaats waardoor er, toen het tij was gekeerd, in Congo Hutuvluchtelingen binnenstroomden die bedreigd werden door Tutsi’s. Kabila had zich in jaren eerder in het Oosten gevestigd naar een eerdere opstand waar zelf Che Gevarra iets mee te maken had gehad. Nu sloot hij zich aan bij een legertje met Tutsi invloed en zo werd Mobutu uiteindelijk, er zijn ondertussen meer dan 30 jaar verstreken, vervangen. In de tijd van Kabila-fils zijn er eindelijk verkiezingen geweest. Kabila werd gekozen, maar daarmee was er geen democratie gevestigd. Dat was wat veel gevraagd geweest. De verkiezing was een soort legitimering van een bewind dat werd voortgezet.
Ondertussen was de macht van bedrijven (Heineken) groter geworden dan die van de staat.
En toen kreeg China belangstelling voor Congo’s enorme voorraden aan grondstoffen waar met alle economische ontwikkeling aldaar heel veel behoefte aan was. Er ontstond een megadeal en China ging aan het bouwen en grondstoffen wegvoeren. Het boek eindigt met de Congolese gemeenschap in China die zich in Guangzhou heeft gevestigd om handel te drijven en zeecontainers vol goederen naar Kinshassa te laten verschepen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s