Ghislain de Diesbach – Proust

Deze biografie van Proust is niet zo dik als Verloren Tijd, maar met ruim 700 pagina’s toch een kloek boek. Ik heb de lectuur van het boek afgewisseld met die van de van de Verloren Tijd. Dat maakte het bij elkaar wel een bijzondere ervaring, maar heeft er ook toe geleid dat het niet zal meevallen om details uit het eerste gedeelte van de biografie uit mijn geheugen te diepen. Mijn geheugen is niet zoals dat van Proust was, die hele passages kon opdreunen terwijl hij met vrienden, kunstenaars en adelijke lieden aan een diner zat. En het bleef dan niet bij het citeren van roerende passages, hij kon uitermate onderhoudend praten en deed dat dan ook.

Proust kwam uit de provincie, zijn vader was arts net als later zijn broer. Op zeker moment is het gezin in Parijs komen wonen waar Proust ook heeft gestudeerd. Dat heeft niet geleid tot een professie. Proust kreeg steeds meer belangstelling voor de literatuur; hij schreef niet alleen artikelen voor de kranten, maar heeft zich ook een tijd lang bezig gehouden met de kunstkenner John Ruskin van wie hij werk heeft vertaald.

Net als in de Verloren Tijd komen we de Dryfus-affaire tegen net als WO I. Proust had toen de neiging, als velen trouwens, de stad te verlaten, maar is niet heel lang weg geweest. Al tijdens de oorlog komt het culturele leven weer op gang. Voor Proust was dat een leven van salons, adellijke heren en dames, schrijvers en aantrekkelijk mannen. En zo verzamelt hij stof voor de roman die geen autobiografie is, maar in zekere zin parallel loopt aan de biografie van Proust. Sommige vrienden of bekenden leveren duidelijk inspiratie op voor personages uit de roman. Zo is er een verband tussen Charles de Haas en Swann, tussen Alfred Agostinelli en Albertine en tussen Montesquiou en M. de Charlus, Mw. Strauss en Mme de Guermantes.

Proust is eigenlijk een nare verwende vent geweest. Extreem gevoelig, ziekelijk en ziekte voorwendend, stronteigenwijs, een moederskind. Maar ook geniaal met taal. Een man met compassie die graag financieel te hulp schoot en vooral overdreven fooien gaf, soms ook om mannen aan zich te binden. Hij was een waanzinnige brievenschrijver en kon tegen middernacht zonderling gekleed in extra jassen van twintig jaar terug op een feestje binnenvallen. Wat betreft die ziekte, hij had astma, maar liet zich niet normaal behandelen. Hij rotzooide zelf maar wat aan met medicatie, at de laatste dertig (!) jaar van zijn leven niet normaal en steeds slechter. Waar hij ook een meester in was, dat was het compliceren van bijna alles. Zo vergde het wel wat om een vriend van Proust te zijn. De man die hem financieel adviseerde – hij had een belegd vermogen – heeft dat met engelengeduld gedaan. Proust gooide niet alleen geld over de balk, hij leefde op te grote voet en belegde in foute dingen zonder te overleggen en verloor zo kapitalen. Het uitbreken van de oorlog leverde ook nog financiële pech op, hoewel Proust nooit aan de bedelstok raakte.

In 1913 wordt De kant van Swann gepubliceerd door Grasset. Later stapt Proust over naar de NRF van Gallimard. Eigenlijk leeft Proust vervolgens om zijn roman te voltooien. Altijd in de weer met drukproeven, correcties, toevoegingen, klachten over drukwerk, vertraging en zetfouten. Steeds is er strijd met Gallimard, steeds gaan er brieven heen en weer. En ondertussen zijn er ontmoetingen tijdens soirees, mannen die zijn belangstelling trekken, artikelen in de kranten, manipulaties van redacteuren om goed voor de dag te komen in artikelen. Op zeker moment is er zelfs de Prix de Goncourt en begint Proust – de oorlog is dan al voorbij – een beroemde schrijver te worden. Wat een man.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s