Michiel van Elk – Extase, over de godhelm en andere religieuze experimenten

In godsdiensten gaat het aan de ene kant om het verhaal. Papa, hoe komt het toch dat we nu hier in Babylon wonen? Luister jongen, dat zal ik je vertellen. Lang geleden… Aan de andere kant is daar de beleving, de ervaring, de extase, en dat is waar dit boekje (Boom, Amsterdam 2017) over gaat.

Michiel van Elk is onderzoeker en docent aan de UVA en gebruikt dit boekje ook bij het vak godsdienstpsychologie. Wat bovendien heel geinig is, hij is als kind en jongeling opgegroeid in een soort Pinkstersgemeente, onderdeel van Vineyard. Ondertussen maakt hij hier al lang geen deel meer van uit, hij noemt zich nu agnost, maar heeft wel van binnenuit weet van de grote plaats die ervaringen innemen in dit soort gemeenschappen.

Wat gebeurt er allemaal in ons brein wanneer we worden meegenomen in de extase van een religieuze massa? Wat is het effect van een gebed uitgesproken door een charismatische voorganger vergeleken met zomaar iemand anders die hetzelfde gebed uitspreekt? Hoe kan dat? Overigens gaat dit boek niet alleen over evangelische gemeenschappen (ook over Vedanta, paragnostische zaken, synchroniciteit en meer), maar dat is wel de wereld die de schrijver goed kent en later nader heeft onderzocht. Heel geinig vond ik hoe hij schreef over het spreken in tongen. Hij doet het nog steeds wel eens en moet constateren dat het, ook al gaat het niet gepaard met gelovigheid, nog steeds een goed gevoel oplevert. Sterker, hij ontdekte dat de tongentaal van iemand afkomstig uit dezelfde gemeenschap sterke overeenkomsten had.

Doel van het boek lijkt niet te zijn om gelovigheid psychologisch weg te redeneren. Het is eerder een pleidooi voor het toelaten van gevoel, intuïtie en misschien wel extase omdat mensen er vaak gelukkiger van worden. Of zoals de laatste zin luidt: En dit boek laat zien dat zo’n houding [ van veel willen voelen en ervaren] lang zo gek nog niet is: piekervaringen, waarbij je boven jezelf uitstijgt en alles in een breder perspectief ziet, maken ons uiteindelijk een beter mens.

Met deze korte opmerkingen doe ik dit boek ernstig te kort. Ik ben er ook maar heel kort mee bezig geweest, maar wilde toch een notitie maken om het sowieso niet te vergeten. Wat natuurlijk heel aardig zou zijn is om met de inzichten van dit boek fris te kijken naar de periode van de reformatie waar ik immers mee bezig ben…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s