Julian Barnes – The noise of time

Een fijn klein boekje, een biografische novelle noem ik het maar. Barnes heeft zich grondig verdiept in het leven van shostakovitsj en verwijst in dit verband naar Wilson (Shostakovitsch: A life remembered (1994; revised edition 2006) en Volkov (Testimony: The memoirs of Shostakovich[1979]) Hij heeft echter niet opnieuw een biografie geschreven maar een boek waarin we als lezer veel meer onder de huid van de componist komen.

De structuur is helder. Rond drie grote gebeurtenissen in het leven van de componist maken we als lezer de bespiegelingen, twijfels en angsten van de componist mee. Eerst is er het dieptepunt van 1936 wanneer na aanvankelijk succes de opera Lady Macbeth of Mtsensk dit werk door de partij wordt afgebrand en Shostkovitsj daardoor voor zijn leven moet vrezen. We zitten dan in de tijd van de grote terreur van Stalin. In het volgende deel, On the plane, staat een bezoek aan de VS centraal. De oorlog is voorbij, Shostakovitsj is internationaal steeds beroemder aan het worden en nu maakt hij deel uit van een groep Sovjetkunstenaars. Het wordt een drama. In het laatste deel rijdt hij rond in een auto met chauffeur en laat hij zijn gedachten gaan. Lenin found music depressing. Stalin thought he understood en appreciated music. Khrushchev despised music. What is the worst for a composer? Hier zitten we dus na de dood van Stalin in de laatste fase van het leven van Shostakovitsj die min of meer gedwongen wordt om lid te worden van de partij en voorzitter wordt van de componistenbond. Pijnlijk, want nu moet hij te meer, om te kunnen blijven werken rare partijtaal blijven uitslaan. Het boek gaat dus ook over meedoen, opportunisme, angst, lafheid en schuldgevoel. In deze novelle kan Barnes op een manier te werk gaan die voor een biograaf ondenkbaar is en dat maakt het tot een prachtig boek. What could be put up against the noise of time? Only that music which is inside ourselves – the music of our being – which is transformed by some into real music.

Maar ja, een romanschrijver die aan de haal gaat met de biografie van Shostakovitsj, wat heb je daar nu aan wanneer je ook serieus iets meer wil begrijpen van het leven van deze componist? Om daar achter te komen heb ik ook een echte biografie gelezen: Sjostakovitsj door Krzystof Meyer. Het is de vertaling van Willem Bruls uit 1996, uitgegeven door Olympus. Een degelijke biografie met aandacht voor de politieke ontwikkelingen, het leven van de componist en de composities.

Mijn conclusie: Het boek van Barnes is een prima en fijne inleiding voor iedereen die meer wil weten over Shostakovitsj en ook nog eens een prachige novelle wil lezen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s