Beeldschone boeken in Catherijnenconvent – 4-07-09

Een tentoonstelling van middeleeuwse boeken die vroeger in oude kloosters in Utrecht zijn gemaakt. Ik vond het heel bijzonder om op deze manier zo dicht bij de middeleeuwen te komen. Helemaal bizar is het feit dat de kleuren van de illustraties zo helder zijn. Knalkleuren; hoe kan zoiets?
Hieronder de inleidende tekst uit het boekje dat bij de tentoonstelling hoorde:
“In de Middeleeuwen is de stad Utrecht als bisschopszetel het belangrijkste economische, politieke en religieuze centrum in de Noordelijke Nederlanden. De aanwezigheid van kapitaalkrachtige geestelijken, invloedrijke adel en welgestelde burgers vormt een goede voedingsbodem voor de ontwikkeling van een rijke kunstproductie. Vanaf de veertiende eeuw trekken handelaren, ambachtslieden en kunstenaars in grote getale naar de Domstad om hun geluk te beproeven.

Handgeschreven boeken behoren tot de vroegste kunstobjecten die in Utrecht zijn gemaakt. De faam die de Utrechtse vervaardigers van manuscripten genieten, reikt tot ver buiten de regio. De stad verovert hierdoor een belangrijke internationale positie op het gebied van de handschriftenproductie en de vroege boekdrukkunst. Ruim 120 boeken brengen de Utrechtse boekproductie vanaf het begin – circa 1000 – tot omstreeks het jaar 1500 in beeld.”

Nou, dat was dus heel bijzonder.

Kasteel Ammersoyen

Het was vandaag weer tijd voor een kastelentrip met N. Met vouwfietsen in de trein en na een overstap in Utrecht er weer uit in Den Bosch. We zijn even door het centrum gereden voor zover dat kon; er was duidelijk iets aan de hand; het bisdom bleek 450 jaar oud. Na het centrum moesten we even zoeken; we vonden uiteindelijk een route naar het noorden en kwamen via de derde brug aan de andere kant van de Maas. Toen was het simpel via Hedel naar Ammerzoden en naar het kasteel. We konden mee met de eerste rondleiding met maar een klein groepje. Informatief en goed gebracht. Het is geen groot kasteel; op het eerste gezicht type Muiderslot, maar dan een slag kleiner. Een kasteel uit de 14e eeuw dat in Brabant lag tot de loop van de Maas veranderde en toen hoorde het bij Gelderland. Het heeft gefunctioneerd als heerlijkheid, als klooster en zelfs als wasmachinefabriek. Nu is het toegankelijk voor bezoekjes en dat is dus een aanrader.

De terugweg ging door het land van Maas en Waal naar Zaltbommel. Daar hebben we even genoten van het oude centrum en het zicht over de rivier en toen was het weer de trein in en naar huis.

Centraal museum – 21-10-08

Vandaag met M. naar het Centraal museum geweest. In de eerste plaats was er een tentoonstelling van Utrechtse schilders uit de 17e eeuw die door Italiaanse tijdgenoten, waaronder Caravagio, waren beïnvloed: Abraham Bloomaert, Gerard van Honthorst, Paulus Moreelse, Weenix en Wtewael. Daar zaten mooie schilderijen bij. Ik blijf het ook leuk vinden om via deze en andere 17e eeuwse schilders een kijkje te kunnen nemen op heel dagelijkse dingen uit die tijd.

De tweede tentoonstelling was moderner; kunstenaars hadden een zaal rond een thema mogen inrichten. Ik herinner me termen als politiek, het onderbewuste. Het ging trouwens om meer dan inrichten; het ging om het becommentariëren. Er zat van alles tussen; wel boeiend om te ondergaan.

Helemaal boven was er werk van een vroegere Utrechtse verzamelaar: Maris, Weissenbruch, van Gogh, van Doesburg en anderen wiens namen me niet bekend voorkwamen…

Rijksmuseum Amsterdam – 13 oktober 2008

Gisteren met Noortje in Amsterdam geweest. Dam, Begijnenhofje, de grachten, het museumplein, ze zag het allemaal voor het eerst en vond het mooi. Bij het Rijksmuseum heb ik voorgesteld om even een kijkje te nemen in de tijdelijke behuizing en dat hebben we gedaan.

Het was mijn meest geschikte bezoek aan het rijks en misschien we juist om dat het klein en fijn was. We zagen poppenhuizen, een replica van een schip uit de 17e eeuw, d.w.z., zowel schip als model. Dan zilverwerk en Delfts blauw en ten slotte schilderijen. Veel beroemde en bekende doeken van Saendredam, van Ruysdael, Vermeer, Jan Steen en Rembrandt. De zaal waarin de Nachtwacht hing was geschikter dan ooit in de zaal waar het schilderij vroeger hing. De zaal was kleiner. Er was geen glas voor het schilderij; wel een hekje en een bewaker. Links tegen de muur waren wat hellebaarden in een rek. Rechts hing een kleine Nachtwachtkopie uit de tijd van Rembrandt. Aan de achterwand hing ook een groot doek; ook een gezelschap, een vrolijk gezelschap geschilderd door Frans Hals. Zo was ook meteen het verschil zichtbaar. Aan de ene kant vrolijke mannen op een rij; allen in het volle licht. Aan de andere kant een mysterieus gezelschap. Sommigen haast niet zichtbaar in de schaduw; anderen beter te zien omdat ze in een wonderlijk licht staan. Een vreemd, betoverend schilderij…

Kunstroute Soest 2008

Het was een prima zondagmiddag om even rond te stappen op de kunstroute. Die bestaat al een paar jaar en het idee is leuk; een aantal bedrijven stellen ruimte ter beschikking om kunst te presenteren. Dat levert soms een leuke wisselwerking op.
Enfin, ik heb even rondgekeken en heb veel schilderijen gezien, sieraden, hoofddeksels en beeldhouwwerk.
Er waren wat abstracte dingen die me niet in het bijzonder aanspraken. Met de figuratieve kunst is ook wat aan de hand. Het mag sowieso weer, maar gaat soms vreemde kanten op. Zo kan je de stijl van de Hollandse Meesters voortzetten. Je kan ook beginnen en blijven bij Dali. Ik heb twee series gezien die in die hoek zaten: Peter van Oostzanen en Saskia van Dorresteyn. Bij de laatste lag een boek met de titel: ‘Mystiek realisme’ of iets dergelijks. Het is inderdaad heel mystiek en ook heel knap in de zin van vakmanschap. Het kon me toch niet treffen; het kwam op mij ook heel exclusief over. De vraag is natuurlijk; wat is daarvoor nodig, om echt getroffen te worden, geraakt te worden door een kunstwerk? Daar moet ik nog maar eens op terugkomen…

Kasteel de Haar

Zondag met Noortje naar Kasteel de Haar geweest. Met vouwfietsen op de trein en vanaf Utrecht Centraal via Vleuten naar het kasteel. Dat stond flink in de steigers en ook de tuin wordt deels opnieuw aangelegd. Tijdens de rondleiding bleek er binnen ook nog flink te worden gewerkt. De centrale hal was een wirwar aan steigers en het souterrain plus eetzaal waren niet te bezichtigen. Daar stond tegenover – zo werd het tenminste verteld – dat we kamers konden zien die anders niet openbaar zijn.

Het kasteel stamt uit de 14e eeuw en is door de tijd een aantal keer aangevallen geweest en weer opgebouwd tot het met de storm van 1674 gelijk met het schip van de Utrechtse Dom in een ruïne veranderde. Zo bleef het staan tot de Baron van Haar Zuylens rond 1890 vastbesloten was het familiekasteel helemaal te laten opknappen. Wat scheelde was dat hij een Rothschild had getrouwd dus geld kon geen probleem zijn. Hij gaf Cuyper de opdracht en zo ontstond er een neo-gotisch sprookjeskasteel met een overdaad aan details in vloeren, wanden, plafonds en meubels.
Voor die tijd was het ook een plek van moderniteit. Er was electriciteit, centrale verwarming en vloerverwarming. Dat was redelijk vroeg aan het begin van de vorige eeuw.
Het kasteel is in 2005 overgegaan in handen van een stichting; het park is van Natuurmonumenten. De huidige baron, kleinzoon van die van de eerste restauratie heeft nog steeds recht om te doen wat er de afgelopen jaren gebeurde: In september werd het kasteel gesloten voor publiek en woonde de baron er een maand om vrinden te ontvangen (en te feesten, denk ik er maar meteen bij. Enfin, zo luidt het verhaal zoals ik het heb onthouden van de rondleiding. Details zijn elders bekend.

O ja, het park is prachtig en het verhaal erbij zonderling. De baron van rond 1900 wilde dus niet alleen een kasteel maar ook een park. Daarvoor zijn er rond de 7000 volwassen bomen gezocht en met speciale karren naar het kasteel gebracht. Soms konden die karren de bocht niet nemen en moest er een huis worden afgebroken. Geen probleem; het werd wel weer neergezet. Kortom; kosten nog moeiten zijn gespaard en het moet gezegd worden; het park is zeer de moeite waard.

Kunstschatten moeten er ook zijn in het kasteel maar nu even niet vanwege de restauratie.