Luc Panhuysen – De ware vrijheid; De levens van Johan en Cornelis de Witt

Een biografie over de gebroeders de Witt, over de Nederlanden, een soort wiebelie EU in de tweede helft van de 17e eeuw die uitmondt in het Rampjaar, 1672. De titel is ronduit raak. Het was ‘De Ware Vrijheid’ waar het Johan de Witt en zijn medestanders om ging. Een staatsbestel vrij van een monarch. Maar ja, laten we maar even zeggen, het volk wilde graag een sterke leider. Immers, onder een sterke leider uit het huis van Oranje was er de opstand tegen de Spanjaarden geweest. Johan wist door besluiten van de Staten Generaal te voorkomen dat de jonge prins Willem III, zijn vader was in zijn kindertijd overleden zomaar tot stadhouder of legeraanvoerder gebombardeerd kon worden. Daar was al een heel gelobby voor nodig.
Ondertussen was er de buitenlandse politiek met vooral dreigingen. Er passeerden zee-oorlogen met Engeland (met als hoogtepunt de verschalking van de Engelse vloot bij Chatham in 1667 en verder vooral dieptepunten) en Frankrijk werd onder leiding van Lous XIV een bedreiging. Zeker toen er een verbond met Engeland ontstond. Met de inval van Frankrijk,Keulen en Münster én de oorlog ter zee tegen Engeland werd de roep om een sterke leider alleen maar luider en de behoefte aan zondebokken groter. De waren voor handen. Immers, deze hele ellendige situatie was toch overduidelijk de schuld van die broeders uit Dordrecht? Cornelis werd ervan beschuldigd een aanslag op de prins te willen sluiten en werd opgesloten in Den Haag. Toen er eindelijk een vonnis was – o.a. verbanning uit Holland – kwam Johan die zelf maanden daarvoor een aanslag met net had overleefd naar de gevangenpoort om hem op te halen. Buiten was een enorme menigte die door geen overheid werd tegengehouden. Het resultaat was een lynchpartij die het einde betekende van een bijzondere periode.

Tekenend voor de tijd vond ik naast veel andere dingen de gevoeligheid voor hoeden afnemen of niet, vlagincidenten en ,jawel, koetsincidenten. Allemaal trots- en langetenen-zaken.

Prachtig vond ik de controle die er in Dordrecht geregeld plaatsvond van de emmers die men bezat. Die emmers mochten niet lekken ivm eventuele brandbestrijdig. Dus zette iedereen op de afgesproken dag een emmer gevuld met water aan de weg…

Advertenties