Naomi Klein – De Shockdoctrine

Als je iemand door een cocktail aan marteling zijn orientatie op de eigen persoon afneemt kan je van alles met hem of haar beginnen. Dat was de ontdekking die in de jaren ’70 van de vorige eeuw verder werd onderbouwd.

Dit bleek ook van toepassing op staten. Organiseer een toestand van shock door een combinatie van geweld en economische verwarring en je kunt een programma van deregulering, privatisering en bezuiniging doorvoeren. Dit is wat er met steun van economen uit Chicago (volgelingen van Milton Friedman van de ‘Chicago school’) plaatsvond in Chili en Argentinië, maar later ook in het Rusland van Jeltsin.

Dit boek (2007) geeft een grondig verslag van hoe dit in deze landen in zijn werk ging en daarna in Indonesië en uiteindelijk in Irak. Daarnaast is er aandacht voor de momenten dat er een ramp was, zoals de Tsunami, 9-11 en Kathrina, en hoe overheden soms onder invloed van de Chicago boys zoals Cheyney en Rumsvelt van de situatie gebruik maakten door hun agenda door te drijven.

In Irak hebben de VS de agenda van de privatisering doorgevoerd. Op het leger was bezuinigd terwijl er bedrijven meekwamen voor logistiek en beveiliging. Bedrijven die vaak in handen waren van Cheyney- achtige lieden die hier schurftig rijk van zijn geworden. Iets dergelijks is ook in Israël gebeurd. Het land is specialist geworden in beveiligingssystemen en veel bedrijven hebben er belang bij dat er geen definitieve vrede komt met de palestijnen.

Ik vind dit een heftig, verhelderend en onthullend boek. Op de achterkant van de Nederlandse editite staat: ‘Het beste boek om de economische crisis te begrijpen’. Dat moet een ingeving van de uitgever zijn geweest Ik zou eerder zeggen: ‘Het boek om de wereld van 1970 tot 2007 te begrijpen.’ Dat dekt de lading natuurlijk ook niet, maar ja, ik ben geen flaptekstschrijver…